Scenariusz jest tak powtarzalny, że da się go narysować: pierwsze dwa–trzy tygodnie to szybki wzrost, po którym wynik zatrzymuje się w okolicach 40 słów na minutę i stoi. Ćwiczysz tyle samo, a liczba się nie rusza. Większość osób w tym momencie uznaje, że to jej sufit, i przestaje.
Dlaczego plateau w ogóle powstaje
Bo pierwszy postęp i drugi postęp mają różne źródła. Na początku zyskujesz na eliminacji: przestajesz szukać klawiszy wzrokiem, przestajesz używać przypadkowych palców, dłoń przestaje wędrować. Każda z tych rzeczy daje kilkanaście procent i jest do usunięcia raz.
Gdy skończą się rzeczy do wyeliminowania, dalszy zysk musi przyjść z automatyzacji — czyli z przeniesienia ruchu z uwagi świadomej do odruchu. To trwa dłużej i nie widać tego z tygodnia na tydzień. Mechanizm rozkładamy szczegółowo w tekście o tym, dlaczego zapamiętanie klawiszy to całe sedno.
Praktyczny wniosek jest niewygodny: robienie dalej tego samego nie zadziała, bo to samo już wyczerpało swój zasób. Poniżej cztery zmiany, które działają — w kolejności od najtańszej.
Sposób 1: przestań ćwiczyć na maksymalnym tempie
Najczęstsza reakcja na plateau to przyspieszanie. To jest dokładnie ta zmiana, która je utrwala. Na maksymalnym tempie mylisz się częściej, a każde powtórzenie z błędem utrwala dwa nawyki naraz: właściwy ruch i jego wersję z pomyłką.
Zrób odwrotnie: przez tydzień ćwicz w tempie o jakieś 20% niższym niż Twoje maksimum, za to bez pomyłek. Arytmetykę tego kompromisu — ile realnie kosztuje jeden błąd — rozpisujemy w tekście „Dokładność czy szybkość”.
Sposób 2: zmień materiał, nie objętość
Jeśli od miesiąca przepisujesz ten sam rodzaj tekstu, Twoje palce nauczyły się tego tekstu, nie pisania. Postęp na znanym materiale przestaje być postępem — jest rozpoznawaniem.
Zmiana materiału przywraca trudność, która uczy: proza zamiast pojedynczych słów, tekst z interpunkcją zamiast samych liter, kod zamiast prozy, obcy język zamiast polskiego. Nie chodzi o to, żeby było trudniej dla samej trudności — chodzi o to, żeby ruch znów musiał być wyliczany, a nie odtwarzany z pamięci fragmentu.
Sposób 3: znajdź swoje pięć najgorszych par znaków
Plateau bardzo rzadko jest równomierne. Zwykle 80% strat robi kilkanaście konkretnych przejść między klawiszami — najczęściej tych, które wymagają skoku przez rząd tym samym palcem albo sięgnięcia małym palcem.
Wypisz je z własnych pomyłek i ćwicz osobno, w izolacji, po dwie minuty dziennie:
typowi winowajcy w polskim tekście:
ce ce ce ni ni ni rz rz rz
sz sz sz cz cz cz dz dz dz
te same pary w słowach:
cena nikt rzeka szron czas dzban
i w zdaniu, docelowo bez zwalniania:
Czasem rzeka szumi, dzban stoi, nikt nie czeka.
Sposób 4: policz, gdzie naprawdę tracisz
Zanim zmienisz cokolwiek, warto wiedzieć, co się właściwie zatrzymało. Wynik brutto, netto i dokładność mówią trzy różne rzeczy i mogą się poruszać w różne strony — bywa, że tempo stoi, a dokładność cały czas rośnie, co znaczy, że postęp JEST, tylko nie w tej kolumnie, na którą patrzysz. Jak to czytać, opisuje „Jak czytać wynik testu pisania”.
Czego nie robić
- Nie zmieniaj układu klawiatury. Przesiadka na Dvoraka albo Colemaka cofa Cię do zera na kilka tygodni i rozwiązuje problem, którego nie masz — plateau nie bierze się z układu
- Nie wydłużaj sesji. Godzina dziennie zamiast dwudziestu minut daje więcej zmęczenia, nie więcej automatyzacji
- Nie mierz się codziennie. Dzienne wahania sięgają kilku słów na minutę i zobaczysz w nich wyłącznie szum; mierz raz w tygodniu, tym samym tekstem
- Nie porzucaj techniki „na chwilę”. Powrót do dwóch palców, żeby „szybciej napisać tego maila”, kasuje kilka dni pracy
Ile to trwa
Plateau po pierwszym miesiącu trwa zwykle od trzech do sześciu tygodni, jeśli ćwiczysz dalej — i dowolnie długo, jeśli ćwiczysz dalej to samo. Wyjście z niego rzadko jest gwałtowne: wynik rusza o kilka słów na minutę, potem znów przystaje, potem znów rusza. Krzywa robi się schodkowa i to jest normalne.
Jeśli chcesz gotowy rozkład zamiast improwizacji, plan na osiem tygodni układa te elementy w kolejności. Zasady skutecznego ćwiczenia zbiera osobny przewodnik. A same ćwiczenia — z progiem dokładności, który nie pozwala utrwalać błędów — są w darmowym kursie.