Bielik AI i PLLuM — czat, instalacja i jak używać

Masz umowę z klientem albo listę zamówień z nazwiskami i chcesz, żeby AI ją streściła — ale nie chcesz jej wklejać do amerykańskiej usługi. Tu przydaje się polski model, który działa na Twoim komputerze, nawet bez internetu. Pokażę trzy drogi: czat w przeglądarce, własny komputer i serwer.

Bielik to polski, otwarty model językowy, czyli „mózg”, na którym można zbudować czat podobny do ChatGPT. Robi go społeczność Fundacji SpeakLeash jako projekt non-profit i udostępnia za darmo, na licencji Apache 2.0, która pozwala używać go także w firmie. PLLuM to druga polska rodzina modeli, finansowana przez Ministerstwo Cyfryzacji z myślą o urzędach. Oba projekty mają czat w przeglądarce, a Bielika uruchomisz też na własnym komputerze.

Najważniejsze, zanim zaczniesz: Bielik i PLLuM to modele, nie gotowe aplikacje. ChatGPT czy Claude to całe usługi — z wyszukiwaniem w internecie, wgrywaniem plików i narzędziami do kodu. Polski model daje Ci coś innego: tekst po polsku, który możesz mieć u siebie, bez wysyłania danych komukolwiek. Fakty i polecenia poniżej sprawdziliśmy w oficjalnych źródłach 17 października 2026, a daty i licencje ponownie 19 października.

Bielik i PLLuM — porównanie w jednej tabeli

Liczba przy nazwie (1.5B, 11B, 70B) to liczba parametrów w miliardach — w uproszczeniu: wielkość modelu. Większy zwykle odpowiada lepiej, ale potrzebuje mocniejszego komputera. „Instruct” i „chat” to wersje nauczone wykonywać polecenia i prowadzić rozmowę; „base” to surowy model dla tych, którzy chcą go dalej trenować. Jeśli tylko chcesz porozmawiać, wybieraj instruct albo chat.

Bielik chat i PLLuM chat — rozmowa w przeglądarce

Najszybciej sprawdzisz oba modele w przeglądarce — bez instalowania czegokolwiek. Oficjalne adresy są tylko dwa i oba są podlinkowane ze stron projektów: bielik.ai i pllum.org.pl. Zanim klikniesz, jedno ostrzeżenie:

1. Bielik: chat.bielik.ai

   Wejdź na chat.bielik.ai. Strona poprosi o zalogowanie kontem SpeakLeash — konto zakładasz raz, a potem rozmawiasz jak w każdym czacie. Adres logowania zaczyna się od id.speakleash.org.pl; jeśli widzisz inny, zamknij kartę.

2. PLLuM: pllum.clarin-pl.eu

   Czat PLLuM działa pod adresem pllum.clarin-pl.eu i korzysta z modelu PLLuM 8x7B. Sam czat ostrzega, że model może się mylić i ważne informacje trzeba sprawdzać.

3. Zadaj to samo zadanie w obu

   Najlepszy test to Twoje własne zadanie, nie zagadka z internetu: mail do klienta o opóźnieniu dostawy, streszczenie umowy w pięciu punktach (strony, przedmiot, termin, kwota, kary umowne), poprawa tekstu oferty. Wklej to samo polecenie w obu czatach i porównaj — po kwadransie wiesz więcej niż z każdego rankingu. Do czatu online nie wklejaj prawdziwych danych klientów — zmień nazwiska i kwoty.

Jedna rzecz, która myli wiele osób: aplikacja Obywatel Bielik w Google Play i App Store jest oficjalna (prowadzi ją Fundacja SpeakLeash), ale to nie czat. To zbiórka zdjęć z codziennego życia w Polsce i ich opisów, z których powstaje pierwszy polski model rozumiejący obrazy. Możesz w niej pomóc budować Bielika, ale nie porozmawiasz z nim.

Bielik na własnym komputerze (LM Studio i Ollama)

To jest największa przewaga polskiego otwartego modelu: działa bez internetu, a Twoje teksty nie opuszczają komputera. Twórcy piszą wprost, że obecne modele działają na zwykłym procesorze i typowej karcie graficznej. Potrzebujesz jednego z dwóch darmowych programów: LM Studio (okienka i przyciski, dobre na start) albo Ollamy (terminal, jedno polecenie). Oba mają oficjalne paczki Bielika.

Skąd wiedzieć, czy Twój komputer pociągnie? Według poradnika na bielik.ai model działa szybko — około 50 tokenów, czyli kilkudziesięciu słów, na sekundę — gdy mieści się w pamięci karty graficznej. Jeśli mieści się tylko w zwykłym RAM-ie, zwalnia do 1–5 tokenów na sekundę: działa, ale odpowiedź pisze się na Twoich oczach. Gdy nie mieści się nawet tam, jest „znacznie wolniej”. Na zwykłym laptopie z 16 GB RAM i bez mocnej karty zacznij od Minitron 7B albo 4.5B.

1. LM Studio: pobierz program

   Ze strony lmstudio.ai pobierz wersję na swój system i zainstaluj jak każdy program.

2. Znajdź Bielika

   Na dole okna przełącz tryb na Power User, otwórz widok Discover (druga ikona od góry po lewej) i wpisz „Bielik”. Wybierz model z serii v3.0 udostępniony przez speakleash.

3. Wybierz wersję i pobierz

   Po prawej wybierasz kwantyzację, czyli „ściśniętą” wersję modelu. Mniejsza liczba (Q4) to mniejszy plik i trochę słabsze odpowiedzi, większa (Q8) — odwrotnie. Kliknij Download.

4. Rozmawiaj

   Otwórz widok Chat (pierwsza ikona), u góry wybierz pobrany model i pisz. Poradnik twórców radzi ustawić temperaturę na 0,1 — model odpowiada wtedy spokojniej i rzadziej zmyśla. Do nowego tematu zakładaj nową rozmowę.

Wolisz terminal? Najpierw zainstaluj Ollamę jednym poleceniem — na Windows w PowerShellu, na Macu i w Linuksie w Terminalu:

PS> irm https://ollama.com/install.ps1 | iex

$ curl -fsSL https://ollama.com/install.sh | sh
# potem pobierz i uruchom Bielika:
$ ollama run SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M

$ ollama run SpeakLeash/bielik-minitron-7B-v3.0-instruct:Q4_K_M
# albo najmniejszy:
$ ollama run SpeakLeash/bielik-1.5b-v3.0-instruct:Q8_0

Bielik API i własny serwer

Jeśli budujesz własną aplikację i chcesz, żeby korzystała z Bielika, potrzebujesz API, czyli adresu, pod który program wysyła pytanie i dostaje odpowiedź. Tu uczciwie: nie znaleźliśmy oficjalnego, publicznego API Bielika z cennikiem, jak u OpenAI czy Anthropic. Twórcy dają za to coś innego — przepis, jak postawić takie API samemu. Karta modelu na Hugging Face podaje gotowe polecenia:

$ pip install vllm
$ vllm serve "speakleash/Bielik-11B-v3.0-Instruct"
# albo przez Dockera:
$ docker model run hf.co/speakleash/Bielik-11B-v3.0-Instruct

To droga dla kogoś, kto ma już serwer z kartą graficzną albo wynajmuje go w chmurze — pełny model 11B potrzebuje około 22 GB pamięci. Na pierwszy projekt prościej użyć Ollamy na swoim komputerze: ona też wystawia lokalne API (pod adresem localhost:11434, także w wersji zgodnej z OpenAI), z którego skorzysta Twój program. PLLuM uruchamia się podobnie, przez bibliotekę transformers — przykłady kodu są na kartach modeli w profilu Ministerstwa Cyfryzacji na Hugging Face (CYFRAGOVPL). Uwaga na pomyłkę w drugą stronę: lokalny model to „mózg” bez rąk — sam nie zmieni plików w Twoim projekcie. Robią to agenci w terminalu i edytorze; ich przegląd jest na mapie narzędzi AI do kodowania.

Kiedy Bielik, a kiedy ChatGPT albo Claude

Nie podamy Ci tu wyniku „Bielik wygrywa w 7 na 10 testów”, bo takie zestawienia starzeją się w miesiąc i rzadko mierzą Twoje zadanie. Jeśli chcesz liczb, SpeakLeash prowadzi publiczny ranking polskich modeli — Open PL LLM Leaderboard na Hugging Face. Zamiast tego: kiedy który wybór ma sens.

Najrozsądniej traktować to nie jako wybór „albo–albo”. Wiele osób używa dużego czatu do codziennej pracy i pisania kodu, a Bielika lokalnie tam, gdzie tekst nie powinien trafić do zewnętrznej firmy. Jeśli dopiero zaczynasz budować z AI własne rzeczy, zacznij od narzędzia, które prowadzi Cię najkrócej do działającego efektu — jak go wybrać, opisujemy w tekście vibe coding: od czego zacząć.

Co dalej

• Więcej o pracy z polskimi modelami: darmowy e-book SpeakLeash „Bielik i modele kompaktowe w praktyce”.
• Chcesz, żeby AI zbudowała Ci narzędzie, a nie tylko napisała tekst? Darmowego agenta daje Google Antigravity; płatne: Claude Code — ile kosztuje i który plan.
• Z każdym modelem — polskim czy amerykańskim — rozmawiasz pisząc, więc swoboda pisania przekłada się na jakość poleceń: vibe coding a pisanie bezwzrokowe. Ćwiczyć możesz za darmo w kursie pisania.
• Jak z modelem zbudować pierwszą własną aplikację, pokazuję w kursie VIBE coding.